يحيى السهروردي ( شيخ اشراق )
53
مجموعه مصنفات شيخ اشراق
كه اگر نه حاوى باشد و نه محوىّ و « 1 » عدم بحت بود خلاء نباشد . و نفس حاوى نيز علّت محوىّ نشايد كه نفس هر چه كند « 2 » بتوسّط جسم خويش كند ، پس تقدّم جسمش هم لازم آيد ، و چون بيان كرده شد كه جسم علّت جسم نباشد ، لازم آيد كه نفس جسم حاوى علّت جسم محوىّ نباشد « 3 » . ( 60 ) و نشايد كه از معلول اوّل عقلى پديد « 4 » آيد و پس از « 5 » آن عقل عقلى ديگر ، چنان كه وجود باجسام نرسد « 6 » . كه اجسام واقعاند و نشايد كه سلسلهء عقول تمام شود . و از عقل بازپسين جملهء اجسام حاصل شوند « 7 » ، كه بگفتيم كه هر فلكى را معشوقى است و نباشد الا علّت او . پس صورت « 8 » حال چنانست كه معلول اوّل « 9 » را وجوبست « 10 » [ بعلّت خويش و امكان است در ذات خويش ] « 11 » « 12 » . از آن روى كه تعقّل وجوب كند و نسبت خويش بعلّتش ، چيزى شريف ازو حاصل شود و آن عقلى « 13 » ديگرست . و از آن « 14 » روى كه تعقّل « 15 » امكان خود كند و تعقّل ماهيت خود ، فلكى و نفسى از آن فلك حاصل شود ازو « 16 » و اين فلك اعلى است . و عقل به جهت شريفتر اقتضاى شريفتر « 17 » كند ، و به جهت خسيستر اقتضاى خسيستر . و از عقل دوم همچنين باعتبار « 18 » تعقّل وجوبش « 19 » بعلّت عقلى حاصل شود ، و باعتبار تعقّل ذاتش « 20 » و امكانش فلك ثوابت و نفس « 21 » او . و از عقل سوم « 22 » همچنين ، باعتبار تعقّل
--> ( 1 ) كه اگر . . . نه محوى و : - F ( 2 ) كند : بكند F ( 3 ) لازم آيد . . . محوى نباشد : - TF ( 4 ) عقلى پديد : عقل پديد SH ( 5 ) از : و از F ( 6 ) نرسد : نرسند F ( 7 ) شوند : شود F ( 8 ) صورت : - F ( 9 ) اول : او H ( 10 ) وجوبست : + نسبت S ( 11 ) به علت . . . ذات خويش : - F ( 12 ) خويش : + به علت خويش و امكانست در ذات خويش كه F ( 13 ) عقلى : عقل F ( 14 ) از آن : آن F ( 15 ) كه تعقل : تعقل F ( 16 ) ازو : - F ( 17 ) اقتضاى شريفتر : اقتضاى شريف S ( 18 ) باعتبار : اعتبار F ( 19 ) وجوبش : خويش F ( 20 ) تعقل ذاتش : ذاتش H ( 21 ) نفس : نفوس F ( 22 ) سوم : سيم TSH